De Overgang

“Ik denk dat ik in de overgang ben”

Wat is de overgang?

  • De overgang is de fase in uw leven waarin uw menstruaties onregelmatig worden en uiteindelijk helemaal wegblijven. Dit komt doordat de voorraad eicellen opraakt, waardoor de aanmaak van vrouwelijke hormonen vermindert.
  • De overgang is natuurlijk, maar voor veel vrouwen is het een lastige periode.
  • Gemiddeld duurt het vier jaar voor de menstruatie definitief wegblijft. U bent dan in de menopauze. Dit kan echter ook veel langer duren.
  • De overgang vindt meestal plaats tussen de leeftijd van 45 en 60 jaar.
  • Vrouwen die roken bereiken de menopauze eerder.

Wat zijn de typische verschijnselen in de overgang?

  • Menstruatieveranderingen:
    • De menstruatie komt onregelmatig en verandert.
    • De duur van uw ongesteldheid kan opeens veel langer of juist korter zijn.
    • Het bloedverlies kan zeer hevig zijn of juist veel minder.
    • Verschijnselen die samen kunnen gaan met menstruatie (buikpijn, rugpijn), kunnen voor het eerst optreden, erger of juist minder worden.
  • Opvliegers:
    • Opvliegers zijn plotselinge, korte, hevige warmte-aanvallen.
    • Uw gezicht, hals en/of borst worden rood.
    • U kunt opeens heftig gaan transpireren, ook ’s nachts.
  • Vaginale klachten:
    • Het slijmvlies van de vagina wordt dunner en droger.
    • Geslachtsgemeenschap kan daardoor een onaangenaam branderig gevoel geven of echt pijn doen.
  • Overgangsverschijnselen kunnen weer andere klachten geven:
    • Als u veel bloed verliest kan bloedarmoede ontstaan. Bloedarmoede kan onder andere moeheid, duizelingen en hoofdpijn geven.
    • Door het nachtzweten kunt u slecht gaan slapen. Slaapgebrek kan tot vermoeidheid en prikkelbaarheid leiden.
    • Door de onverwachte opvliegers kunt u zich onzeker en angstig voelen. Dit kan leiden tot slapeloosheid en somberheid.
    • Door de vaginale klachten heeft u misschien geen zin in seks.

Wat kunt u zelf doen bij klachten in de overgang?

  • Adviezen bij menstruatieveranderingen:
    Vooral wanneer u veel bloedt is een goede conditie belangrijk. Zorg voor:

    • Gezonde voeding met voldoende ijzer, hier meer informatie
    • Een halfuur per dag actief bewegen. Hiervoor hoeft u niet intensief te sporten.
    • Voldoende (nacht-)rust. Ga op tijd naar bed, zorg voor een rustige en donkere slaapkamer en neem geen werk mee naar bed. Hier meer informatie. 
  • Adviezen bij opvliegers:
    • Draag kleding die vocht goed opneemt en waardoor vocht verdampt.
    • Slaap onder katoenen lakens en (meerdere dunne) wollen dekens.
    • Alcohol, koffie/zwarte thee en gekruid eten kunnen soms opvliegers uitlokken. Als u dat merkt, kunt u deze beter vermijden.
    • Bespreek eventuele onzekerheden met een vriendin.
  • Adviezen bij vaginale droogte: Als u bij geslachtsgemeenschap last heeft van een droge vagina, maak goede afspraken met uw partner:
    • Bespreek samen uw lichamelijke veranderingen.
    • Neem veel tijd bij het voorspel, vaak duurt het langer voordat uw vagina vochtig wordt. Het is nu extra belangrijk om aan te geven wat prettig is en wat onprettig of zelfs pijnlijk is. Gebruik zo nodig speeksel of een glijmiddel.
    • Spreek af om ook eens te vrijen zonder geslachtsgemeenschap.

Anticonceptie in de overgang
Ook als u onregelmatig menstrueert, is er nog een kans op zwangerschap. Als u dat niet wilt riskeren, is het verstandig om tot een jaar na de laatste menstruatie een voorbehoedmiddel te blijven gebruiken, bijvoorbeeld condooms of een koperspiraal. Na uw 52e levensjaar is de kans om zwanger te worden praktisch nul.

Overgang en de pil
De pil maskeert de overgang, deze stelt dit niet uit. Een vermindering van eigen hormonale aanmaak wordt niet bemerkt doordat u met de pil kunstmatige vrouwelijke hormonen inneemt. Onttrekkingsbloedingen in de stopweek zijn ook kunstmatig, in deze week zou u wel last kunnen krijgen van opvliegers en nachtzweten. U weet echter pas zeker dat u de menopauze heeft bereikt, wanneer u na stoppen met de pil een jaar niet meer heeft gemenstrueerd.
Langdurig gebruik van de pil wordt niet aangeraden vanwege het toenemende risico op hart- en vaatziekten en borstkanker. Indien u rookt is dit wordt deze vanaf 35 jaar sterk afgeraden. Condooms of een koperspiraal zijn een alternatief.

Medicijnen in de overgang
Als u veel last heeft van overgangsklachten en deze uw nachtrust of dagelijkse bezigheden verstoren, kunt overwegen medicijnen te nemen om deze te verminderen. Bespreek met uw huisarts wat de voor en nadelen kunnen zijn in uw situatie.

Hoe gaat het verder in de overgang?
Als u een jaar geen menstruatie heeft gehad bent u officieel in de menopauze. De klachten kunnen echter aanhouden. Ruim 5 jaar na hun laatste menstruatie heeft 30 tot 40% en na 12 jaar 10% van de vrouwen nog last van opvliegers. Wel blijkt dat de opvliegers in de loop van de tijd minder last geven. Vaginale klachten (droogheid) blijven meestal bestaan.

Wanneer contact opnemen met uw huisarts:

  • Als de klachten van vaginale droogheid (jeuk, irritatie) u veel hinder geven.
  • Als de andere (hierboven genoemde) klachten van de overgang u dermate veel last geven dat u toch medicatie wil overwegen. Voor meer informatie zie hieronder.
  • Bloedonderzoek om na te gaan of u in de overgang bent wordt niet aanbevolen.

Meer informatie over de overgang
Uitgebreidere informatie over de overgang vindt u hier.
Er is een keuzehulp voor als u (hormonale) medicijnen overweegt
Informatie bij vaginaal bloedverlies na de overgang vindt u hier.